بیمه بیکاری چیست؟ + جدیدترین قانون بیمه بیکاری در سال 1405
بیمه بیکاری یکی از تعهدات قانونی سازمان تامین اجتماعی است که به بیمه شده ای که بدون میل و اراده خود بیکار شده باشد، به شرط داشتن سابقه پرداخت حق بیمه، به مدت محدود کمک هزینه ای پرداخت می کند تا از افت شدید درآمد او جلوگیری شود. این حمایت شامل کارگران مشمول قانون کار می شود و هدف آن تامین حداقل معیشت در دوره جستجوی شغل جدید است، نه ایجاد درآمد دائمی.
بر اساس جدیدترین اصلاحات قانون بیمه بیکاری در سال ۱۴۰۵، مهلت ثبت درخواست برای افراد بیکار شده از ۳۰ روز به ۴۵ روز افزایش یافته و همچنین کارگران پیمانکار پروژه های عمرانی در صورت اتمام پروژه و عدم ارائه کار جدید توسط کارفرما، بدون نیاز به رأی کمیسیون موارد خاص، مشمول دریافت مقرری شده اند. از دیگر تغییرات مهم سال ۱۴۰۵، تعلق گرفتن ۲۰ روز اضافه مقرری به ازای هر سال تحت تکفل (همسر و فرزندان) تا سقف ۹۰ روز است که قبلاً حداکثر ۶۰ روز بود. همچنین، جریمه کارفرمایانی که بدون دلیل موجه بیمه شده را بیکار کنند، به ۳۰ درصد آخرین دستمزد ماهانه بیمه شده (به ازای هر ماه بیکاری) افزایش یافته است.
بیمه بیکاری به چه کسانی تعلق می گیرد؟
به طور کلی، این حمایت به بیمهشدگانی تعلق میگیرد که بدون اراده و تقصیر خود بیکار شدهاند، سابقه پرداخت حق بیمه کافی داشته باشند، و رابطه کارگری آنها به دلایلی خارج از اختیارشان (مانند اتمام پروژه، کاهش نیرو، یا جابجایی اجباری همسر) قطع شده باشد. در ادامه، گروههای خاص مشمول را به صورت دقیق مشاهده میکنید:
- کارگران اخراجی غیر از تخلف: افرادی که کارفرما بدون تقصیر مؤثر آنها را اخراج کرده (کاهش نیرو، تعطیلی کارگاه، ورشکستگی کارفرما).
- کارگران قراردادی و پروژهای پس از پایان کار: به شرط آنکه کارفرما کار جدیدی پیشنهاد ندهد و قرارداد تمدید نشود.
- کارگران فصلی: مانند کشاورزی، قالیبافی، ساختمانی (در فصل غیرکاری)، به شرط داشتن حداقل ۸ ماه سابقه کار در سال قبل.
- زنان شاغل متأهل: در صورت بیکاری به دلیل جابجایی همسر به شهر دیگر (ناشی از مأموریت یا تغییر محل خدمت همسر).
- بیماران بهبودیافته از بیماریهای طولانی: به شرط آنکه توانایی کار قبلی را داشته باشند ولی کارفرما آنها را نگه ندارد.
- محکومان آزاد شده از زندان: در صورتی که قبل از زندان بیمه بوده و پس از آزادی نتوانند شغل قبلی خود را بازیابند.
- بازماندگان کارگر فوت شده: در موارد خاص و مشروط به رأی کمیسیون موارد خاص (میتوانند تا پایان مدت مقرری استفاده کنند).

سایر خدمات ما: ثبت کارمند جدید در لیست بیمه تامین اجتماعی / ثبت اینترنتی قرارداد بیمه تامین اجتماعی
چه افرادی نمی توانند از بیمه بیکاری استفاده کنند؟
به طور کلی، هر فردی که بیکاری او «ارادی» یا ناشی از «تقصیر خودش» باشد، نمیتواند از مزایای ثبت نام بیمه بیکاری بهرهمند شود. همچنین افرادی که فاقد سابقه بیمه پرداختی هستند یا در زمان بیکاری، شرایط قانونی مانند آمادگی برای کار و جستجوی فعال شغل را ندارند، از این حمایت محروم میشوند. در ادامه، مصادیق روشن این گروهها را مشاهده می کنید:
- استعفا دهندگان داوطلبانه (هر دلیلی داشته باشند)
- اخراج شدگان به دلیل تخلفات ثابت شده مانند غیبت بیدلیل، سرقت، درگیری، اعتیاد یا افشای اسرار
- بازنشستگان و ازکارافتادگان کلی (تحت هر نوع صندوق بازنشستگی)
- شاغلان مشاغل آزاد (خوداشتغال) مانند راننده شخصی، آرایشگر، نویسنده آزاد بدون کارفرما
- کارگران بدون قرارداد رسمی و بدون سابقه بیمه (کار سیاه)
- افرادی که در زمان ثبت درخواست، شغل دیگر (رسمی، پنهان یا آزاد) دارند
- دانشجویان روزانه یا محصلان تمام وقت (به جز موارد خاص با تایید کمیسیون)
- کسانی که با دریافت بازخرید یا توافقنامه، رضایت به قطع همکاری دادهاند
- زنان خانهدار فاقد سابقه بیمه کارگری (حداقل ۶ ماه در دو سال آخر)
- اتباع خارجی بدون مجوز کار یا بیمه معتبر
- افراد تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی که مستمری بگیر هستند (مگر اینکه شغل بیمه شده دیگری داشته باشند)
- مدیران عامل و اعضای هیأت مدیره شرکتهایی که خودشان کارفرما محسوب میشوند
شرایط دریافت بیمه بیکاری چیست؟
“دریافت بیمه بیکاری” مستلزم احراز مجموعهای از شرایط قانونی است که تضمین میکند این حمایت صرفاً به افرادی تعلق میگیرد که بدون اراده و تقصیر خود شغلشان را از دست دادهاند و آماده بازگشت به بازار کار هستند. این شرایط شامل داشتن سابقه بیمه پرداختی کافی، رعایت مهلت قانونی ثبتدرخواست، عدم اشتغال همزمان به کار دیگر، و همچنین اثبات آمادگی برای پذیرش شغل جدید میشود. در ادامه، تمامی این شروط را به صورت جزئی و موردی مشاهده میکنید.
- بیکاری غیرارادی: مهمترین شرط، این است که فرد به میل و اراده خود شغلش را ترک نکرده باشد (مثلاً اخراج به دلیل کاهش نیرو، تعطیلی کارگاه، پایان قرارداد کار موقت یا پروژهای که تمدید نشده باشد). استعفای داوطلبانه یا اخراج به دلیل تخلف آشکار، از شمول این شرط خارج است.
- حداقل سابقه بیمه پرداختی: فرد متقاضی باید حداقل ۶ ماه سابقه پرداخت حق بیمه در دو سال قبل از تاریخ بیکاری داشته باشد. این شرط برای کارگران فصلی، حداقل ۸ ماه سابقه کار در سال قبل است.
- اخطار بیکاری ظرف مهلت قانونی: بیمهشده موظف است حداکثر ظرف ۳۰ روز از تاریخ بیکاری، مراتب را به واحد تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل سکونت خود اطلاع دهد و در سامانه ثبتنام کند. در سال ۱۴۰۵، به دلیل شرایط خاص کشور (جنگ و اختلال در سامانهها)، این مهلت برای برخی متقاضیان تا ۹۰ روز تمدید شده است.
- آمادگی برای اشتغال مجدد: متقاضی باید از نظر جسمی و روحی توانایی انجام کار مشابه را داشته باشد و در زمان ثبتدرخواست، شاغل نباشد. همچنین باید آمادگی خود را برای پذیرش شغل پیشنهادی اداره کار اعلام کند.
- عدم بازنشستگی یا ازکارافتادگی: افرادی که بازنشسته، مستمریبگیر یا ازکارافتاده کلی هستند، نمیتوانند همزمان از بیمه بیکاری استفاده کنند.
- داشتن حداقل یک سال سابقه بیمه در آخرین کارگاه: بر اساس برخی ضوابط، فرد متقاضی باید در آخرین کارگاه محل اشتغال خود حداقل یک سال سابقه کار و پرداخت حق بیمه داشته باشد.
- دارا بودن قرارداد کار رسمی و بیمه شده بودن: بیمه بیکاری تنها به شاغلینی تعلق میگیرد که کارفرما حق بیمه آنها را بهموقع پرداخت کرده باشد. کارگران روزمزد یا بدون قرارداد رسمی که فاقد سابقه بیمه هستند، مشمول نمیشوند.
- عدم اشتغال همزمان: در طول مدت دریافت مقرری، فرد نباید هیچ شغل دیگری (رسمی یا غیررسمی) داشته باشد. اشتغال پنهان منجر به قطع مقرری و جریمه میشود.
- مدارک کامل: ارائه مدارک هویتی (کارت ملی، شناسنامه)، کارت پایان خدمت (برای آقایان)، آخرین مدرک تحصیلی، صفحه اول دفترچه بیمه، اصل و کپی قرارداد کار یا گواهی کارفرما، و چهار قطعه عکس الزامی است.
- استثنا: در حوادث غیرمترقبه بیمهشدگانی که به دلیل حوادثی مانند سیل، زلزله، آتشسوزی یا جنگ بیکار میشوند، بدون نیاز به شرط حداقل سابقه بیمه، میتوانند مشمول دریافت مقرری شوند.
سایر خدمات ما: ارسال اینترنتی لیست بیمه تامین اجتماعی
میزان مبلغ بیمه بیکاری تامین اجتماعی در سال 1405
“مبلغ بیمه بیکاری سازمان تامین اجتماعی در سال ۱۴۰۵” معادل ۵۵ درصد از متوسط حقوق یا دستمزد فرد در ۹۰ روز منتهی به زمان بیکاری است. به این مبلغ پایه، برای هر یک از افراد تحت تکفل (تا حداکثر ۴ نفر)، معادل ۱۰ درصد از حداقل دستمزد روزانه مصوب اضافه میشود. مجموع مبلغ پرداختی به فرد هرگز نباید از ۸۰ درصد حقوق سابق او بیشتر باشد، و همچنین در هیچ حالتی کمتر از حداقل دستمزد مصوب نخواهد بود. برای شفافیت بیشتر، مبالغ کلیدی برای کارگرانی که با حداقل حقوق (حداقل بگیر) مشغول به کار بودهاند را در جدول مشاهده می کنید:
| وضعیت تأهل و فرزندان | مبلغ تقریبی دریافتی ماهانه (ریال) | مبلغ تقریبی دریافتی ماهانه (تومان) |
|---|---|---|
| افراد مجرد (بدون همسر و فرزند) | حدود ۲۲۳,۷۹۷,۳۵۰ (حداقل مبلغ) | حدود ۲۲ میلیون و ۳۸۰ هزار تومان |
| افراد متأهل (بدون فرزند) | حدود ۲۲۸,۷۹۷,۳۵۰ (حداقل مبلغ) | حدود ۲۲ میلیون و ۸۸۰ هزار تومان |
| افراد حداقل بگیر + هر فرزند | افزایش ۱۰ درصد حداقل دستمزد به ازای هر فرزند | افزایش تقریبی ۵۵۴,۱۸۵ تومان به ازای هر فرزند |
در ادامه نیز جهت سهولت و آگاهی شما از مبالغ، نکات، فرمول ها و جدولی ارائه شده است:
مقرری پایه بیمه بیکاری = ۵۵٪ × میانگین حقوق ۳ ماه آخر فرد قبل از بیکاری
اضافه به ازای هر فرزند تحت تکفل (تا سقف ۴ فرزند): ۱۰٪ حداقل حقوق روزانه مصوب × ۳۰ روز
| وضعیت تأهل و تکفل | مبلغ تقریبی ماهانه (ریال) | مبلغ تقریبی ماهانه (تومان) |
|---|---|---|
| مجرد (بدون همسر و فرزند) | ۲۲۳,۷۹۷,۳۵۰ | حدود ۲۲ میلیون و ۳۸۰ هزار تومان |
| متأهل (بدون فرزند) | ۲۲۸,۷۹۷,۳۵۰ | حدود ۲۲ میلیون و ۸۸۰ هزار تومان |
| متأهل + ۱ فرزند | ۲۴۵,۳۷۹,۸۵۰ | حدود ۲۴ میلیون و ۵۳۸ هزار تومان |
| متأهل + ۲ فرزند | ۲۶۱,۹۶۲,۳۵۰ | حدود ۲۶ میلیون و ۱۹۶ هزار تومان |
| متأهل + ۳ فرزند | ۲۷۸,۵۴۴,۸۵۰ | حدود ۲۷ میلیون و ۸۵۴ هزار تومان |
| متأهل + ۴ فرزند | ۲۹۵,۱۲۷,۳۵۰ | حدود ۲۹ میلیون و ۵۱۲ هزار تومان |
مدت زمان دریافت مقرری بیمه بیکاری بر اساس سابقه بیمه
مدت دریافت مقرری بیمه بیکاری در سال ۱۴۰۵ بر اساس ماده ۷ قانون بیمه بیکاری و با توجه به میزان سابقه پرداخت حق بیمه و وضعیت تأهل یا تکفل فرد تعیین میشود.
-
مجردین: حداقل ۶ ماه و حداکثر ۳۶ ماه
-
متأهلین یا متکفلین: حداقل ۱۲ ماه و حداکثر ۵۰ ماه
| سابقه پرداخت حق بیمه | مدت دریافت مقرری (مجرد) | مدت دریافت مقرری (متأهل یا متکفل) |
|---|---|---|
| ۶ ماه تا ۲۴ ماه | ۶ ماه | ۱۲ ماه |
| ۲۵ ماه تا ۱۲۰ ماه | ۱۲ ماه | ۲۴ ماه |
| بیش از ۱۲۰ ماه | ۱۸ ماه | ۳۶ ماه |
-
حق بیمه بیکاری به میزان ۳ درصد از مزد بیمهشده بوده که به طور کامل توسط کارفرما تأمین و پرداخت میشود.
-
مبلغ مقرری بیمه بیکاری از روز اول بیکاری قابل پرداخت است و مدت دریافت مقرری جزو سوابق پرداخت حق بیمه محسوب میشود.
-
در صورت بروز حوادث غیرمترقبه مانند سیل، زلزله، جنگ و آتشسوزی، شرط حداقل ۶ ماه سابقه بیمه برداشته میشود.
-
افرادی که به دلیل جابجایی همسر بیکار میشوند (زنان شاغل متأهل)، مشمول دریافت مقرری هستند.
-
افراد تحت تکفل شامل همسر و فرزندان (پسر تا ۲۰ سال و دختر تا ازدواج یا اشتغال) میشوند، حداکثر تا ۴ نفر.
-
در سال ۱۴۰۵، برخی شرایط خاص مانند تسهیل پرداخت بیمه بیکاری برای کارگران آسیب دیده از جنگ در دستور کار وزارت کار و سازمان تأمین اجتماعی قرار دارد.
استفاده نکردن از بیمه بیکاری چه مزیت هایی دارد؟
- عدم تعهد به جستجوی فعال شغل: دریافتکنندگان بیمه بیکاری موظفند هر هفته به اداره کار مراجعه کرده و مدارک جستجوی کار ارائه دهند. اگر از بیمه بیکاری استفاده نکنید، این تعهد را ندارید.
- آزادی در پذیرش هر نوع شغل (حتی با حقوق پایینتر): فرد بیمهبیکاری شده در صورت رد پیشنهاد شغل مناسب از سوی اداره کار (حتی با حقوق کمتر)، ممکن است مقرری او قطع شود. در صورت عدم دریافت مقرری، مجبور به پذیرش شغل ناخواسته نیستید.
- امکان اشتغال همزمان (کار پنهان یا نیمه وقت) بدون خطر جریمه: دریافتکنندگان بیمه بیکاری اگر همزمان کار دیگری داشته باشند (حتی بدون بیمه)، پس از شناسایی، مقرری آنها قطع و جریمه میشوند. اگر مقرری نگیرید، هیچ محدودیتی برای کار ندارید.
- عدم نیاز به بازپرداخت در صورت تخلف: اگر سازمان تأمین اجتماعی تشخیص دهد که شما با تخلف (مانند پنهان کاری یا ارائه مدرک خلاف واقع) مقرری دریافت کردهاید، کل مبلغ دریافت شده را به عنوان جریمه باید برگردانید. در صورت عدم دریافت، چنین خطری وجود ندارد.
- عدم ثبت بیکاری در سوابق بیمه: برخی کارفرمایان به سابقه بیکاری طولانی در رزومه حساس هستند. اگر از بیمه بیکاری استفاده کنید، این بیکاری در سوابق تأمین اجتماعی ثبت میشود. در غیر این صورت، میتوانید فاصله بین دو شغل را به عنوان «فرصت مطالعاتی» یا «مرخصی بدون حقوق» توضیح دهید.
- امکان استفاده از مشاغل آزاد بدون محدودیت: اگر قصد دارید به صورت آزاد (خوداشتغالی) کار کنید، دریافت بیمه بیکاری شما را ملزم به اعلام درآمد و جستجوی شغل کارگری میکند. بدون دریافت مقرری، میتوانید بدون دغدغه کار آزاد کنید.
- عدم نیاز به ارائه مداوم گزارش به اداره کار: دریافتکنندگان بیمه بیکاری باید هر ماه فرمهای متعددی را پر کرده و به اداره کار ارائه دهند. این فرآیند زمانبر و گاهی دستوپاگیر است.
- امکان جابهجایی یا مسافرت طولانی: افراد تحت پوشش بیمه بیکاری برای مسافرت بیش از ۱۵ روز باید اجازه بگیرند. بدون دریافت مقرری، میتوانید هر زمان که بخواهید و به هر مدتی سفر کنید.
*نکته مهم: با وجود موارد فوق، بیمه بیکاری برای افرادی که واقعاً بدون اراده بیکار شدهاند و نیاز مالی دارند، یک حمایت حیاتی است. مزیتهای ذکر شده بیشتر مربوط به افرادی است که منبع درآمد جایگزین دارند یا به دلایل شخصی نمیخواهند با نهادهای دولتی درگیر شوند. برای عموم مردم، دریافت بیمه بیکاری مزایای بسیار بیشتری نسبت به عدم دریافت آن دارد (از جمله تأمین معیشت در دوره بیکاری، حفظ سابقه بیمه، و برخورداری از تخفیف بیمه درمانی).*

مراحل دریافت بیمه بیکاری به چه شکل است؟ + راهنمای تصویری
فرآیند دریافت بیمه بیکاری در سال ۱۴۰۵ عمدتاً به صورت غیرحضوری و از طریق سامانههای وزارت کار انجام میشود. برای این منظور دو آدرس اصلی وجود دارد:
- srk.mcls.gov.ir (سامانه جامع روابط کار)
- prkar.mcls.gov.ir
که هر دو به یک سامانه متصل هستند و برای ثبت درخواست استفاده میشوند.
در ادامه، راهنمای گام به گام مراحل را برای شما آماده کردهام تا در کنار راهنمای تصویری که قرار است تهیه کنید، کار را برای کاربران آسانتر کند.
مراجعه به سامانه: ابتدا به آدرس srk.mcls.gov.ir یا prkar.mcls.gov.ir بروید. صفحه اصلی سامانه جامع روابط کار وزارت کار برای شما باز خواهد شد.
1- احراز هویت (ورود به سامانه): برای ورود، باید از طریق پنجره واحد خدمات دولت هوشمند احراز هویت کنید. گزینههایی مانند «ورود با رمز یکبار مصرف» یا «ورود با رمز پویا» وجود دارد. برای این کار به شماره موبایل و کد ملی خود نیاز دارید. کد تأیید برای شما پیامک میشود و پس از وارد کردن آن، وارد پنل کاربری خود میشوید.
2- ثبت درخواست جدید: پس از ورود به داشبورد اصلی، گزینه مربوط به «بیمه بیکاری» یا «ثبت درخواست بیمه بیکاری» را پیدا کرده و روی آن کلیک کنید. در پنجره باز شده، گزینه «ثبت درخواست جدید» را انتخاب کنید تا فرم درخواست بارگذاری شود.
3- تکمیل فرم درخواست: در این فرم، اطلاعات خواسته شده را با دقت وارد کنید. این اطلاعات شامل موارد زیر است:
- اطلاعات هویتی و تماس
- اطلاعات آخرین کارفرما
- تاریخ شروع و پایان اشتغال
- علت بیکاری: گزینه صحیح را از لیست انتخاب کنید (مثلاً «اخراج به دلیل کاهش نیرو»، «پایان قرارداد»، «تعطیلی کارگاه»)
-
اطلاعات حساب بانکی برای واریز مقرری
4- بارگذاری مدارک: در بخش مربوطه، تمام مدارک مورد نیاز را در قالب فایلهای اسکن شده (PDF یا عکس با کیفیت) بارگذاری کنید. مدارک اصلی عبارتند از:
- تصویر کارت ملی و تمام صفحات شناسنامه
- تصویر آخرین قرارداد کار یا حکم کارگزینی
- تصویر صفحه اول دفترچه بیمه تأمین اجتماعی
- نامه عدم نیاز کارفرما (که توسط کارفرما صادر و تأیید شده باشد)
- گواهی اشتغال به تحصیل (در صورت داشتن فرزند دانشجو برای دریافت حق اولاد)
- عکس جدید پرسنلی (۴×۳)
5- ارسال درخواست و دریافت کد رهگیری: پس از اطمینان از صحت اطلاعات و کامل بودن مدارک، دکمه «ثبت نهایی» یا «ارسال» را بزنید. بلافاصله یک کد رهگیری ۱۶ رقمی برای شما نمایش داده میشود. این کد را حتماً یادداشت و نزد خود نگه دارید؛ چرا که برای پیگیری پرونده و مراجعات بعدی به آن نیاز خواهید داشت.
6- پیگیری و پاسخ: درخواست شما توسط کارشناسان اداره کار و تأمین اجتماعی بررسی میشود. میتوانید با استفاده از کد رهگیری، در همان سامانه وضعیت پرونده خود را پیگیری کنید. نتیجه نهایی از طریق پیامک به شماره موبایل شما اعلام میشود.
چه مدارکی برای ثبت نام بیمه بیکاری مورد نیاز است؟
- اصل و کپی کارت ملی
- اصل و کپی تمام صفحات شناسنامه
- اصل و کپی آخرین قرارداد کار یا حکم کارگزینی
- اصل و کپی صفحه اول دفترچه بیمه تأمین اجتماعی
- نامه عدم نیاز کارفرما (تأیید شده توسط کارفرما)
- گواهی اشتغال به تحصیل (برای فرزندان دانشجو، در صورت مطالبه حق اولاد)
- چهار قطعه عکس ۴×۳ جدید
- کارت پایان خدمت یا معافیت دائم (برای آقایان)
- آخرین مدرک تحصیلی (در صورت وجود)
- گواهی حساب بانکی به نام متقاضی (شبا یا شماره حساب)
- اصل و کپی حکم کمیسیون موارد خاص (در صورت داشتن شرایط خاص)
قوانین بیمه بیکاری در سال 1405
ماده ۱: تمامی کارگران شاغل تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی که بیمه پایه دارند، مشمول قانون بیمه بیکاری هستند.
ماده ۲: افرادی که در اثر حوادث غیرمترقبه مانند سیل، زلزله، آتشسوزی وسیع یا جنگ، شغل خود را از دست میدهند، بدون نیاز به شرط حداقل سابقه بیمه، مشمول دریافت مقرری بیمه بیکاری میشوند.
ماده ۳: بیمهشدگانی که شرایط دریافت بیمه بیکاری را دارند، موظفند مطابق ضوابط، مقرری ماهانه خود را از طریق سامانه مربوطه دریافت کنند (دریافت مقرری حق آنان است، نه تکلیف).
ماده ۴: متقاضیان دریافت بیمه بیکاری باید از اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل سکونت خود معرفینامه دریافت کنند و مراحل ثبتنام را از طریق سامانههای وزارت کار انجام دهند.
ماده ۵: پرداخت حق بیمه بیکاری (معادل ۳٪ از مزد بیمهشده) به طور کامل بر عهده کارفرما است. این مبلغ جدا از سایر سهمهای بیمه تأمین اجتماعی محاسبه و پرداخت میشود.
تبصره: ضوابط مربوط به نحوه محاسبه، وصول، و تخلفات در پرداخت حق بیمه بیکاری توسط سازمان تأمین اجتماعی تعیین و ابلاغ میشود.
ماده ۶: شرطهای لازم برای دریافت بیمه بیکاری عبارتند از:
- داشتن حداقل یک سال سابقه پرداخت حق بیمه (در دو سال آخر اشتغال)
- ثبت درخواست بیکاری حداکثر ظرف ۳۰ روز پس از بیکاری (در سال ۱۴۰۵ به دلیل شرایط خاص، این مهلت تا ۹۰ روز افزایش یافته است)
- اعلام آمادگی برای یافتن شغل جدید و همکاری با مراکز کاریابی
تبصره: اگر فرد بیکار شده، در مدت مقرری نتواند شغل مناسب پیدا کند و عذر موجهی داشته باشد، ممکن است مدت بیمه بیکاری او تا ۳۰ روز دیگر قابل تمدید باشد. همچنین مدت دریافت مقرری به عنوان سابقه پرداخت حق بیمه در حساب وی محسوب میشود.
ماده ۷: حداکثر مدت دریافت مقرری بیمه بیکاری:
- برای افراد مجرد: ۳۶ ماه
- برای افراد متأهل یا دارای افراد تحت تکفل: حداکثر ۵۰ ماه
تبصره: بیمهشدگانی که سن آنان به ۵۵ سال یا بیشتر رسیده باشد، میتوانند تا زمان رسیدن به سن بازنشستگی از مزایای بیمه بیکاری استفاده کنند (البته با رعایت سایر شرایط).
ماده ۸: در موارد زیر، پرداخت مقرری بیمه بیکاری قطع میشود:
- بیمهشده مجدداً مشغول به کار شود (چه رسمی و چه غیررسمی)
- بیمهشده بدون عذر موجه، شغل پیشنهادی مناسب با تخصص و محل سکونت خود را رد کند
- بیمهشده بازنشسته یا ازکارافتاده کلی شود
تبصره: اگر پس از پرداخت مقرری مشخص شود که فرد به میل و اراده خود بیکار شده (مثلاً استعفا داده) یا اطلاعات خلاف واقع ارائه کرده است، موظف است تمام مبلغ دریافتی را به سازمان تأمین اجتماعی بازگرداند.
ماده ۹: کارفرمایان موظفند موقعیتهای شغلی خالی خود را به مراکز خدمات اشتغال (کاریابیهای رسمی وزارت کار) معرفی کنند تا افراد بیکار بتوانند از آنها استفاده کنند.
ماده ۱۰: سازمان تأمین اجتماعی موظف است هر سال گزارشی از حسابهای درآمد و هزینههای بیمه بیکاری را به وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزیر بهداشت (در صورت مرتبط بودن) ارائه دهد.
ماده ۱۱: اجرای قانون بیمه بیکاری بر عهده وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی (از طریق ادارات کار شهرستانها) و سازمان تأمین اجتماعی است.
ماده ۱۲: هزینههای پرداخت مقرری و سایر خدمات مرتبط با بیمه بیکاری از محل بودجه سازمان تأمین اجتماعی تأمین و پرداخت میشود.
نکات مهم درباره شرایط دریافت بیمه بیکاری
بازگشت به کار پس از دریافت حقوق بلاتکلیفی، مستلزم بازپرداخت مقرری
اگر بیمهشده پس از دریافت «حقوق روزهای بلاتکلیفی» (در طول رسیدگی به اختلاف کارگری) دوباره به شغل قبلی خود بازگردد، موظف است تمام مبالغی را که تحت عنوان مقرری بیمه بیکاری دریافت کرده است، به سازمان تأمین اجتماعی برگرداند.
اثبات بیکاری ارادی پس از پرداخت مقرری، موجب بازپرداخت کامل میشود
اگر پس از پرداخت مقرری بیمه بیکاری مشخص شود که فرد به صورت ارادی و داوطلبانه (مثلاً با استعفا) از کار خود خارج شده است، او موظف است کل مبلغ دریافتشده را به سازمان تأمین اجتماعی بازگرداند.
اشتغال مجدد بدون اطلاع به تأمین اجتماعی، سبب جریمه و بازپرداخت
اگر فرد بیکار شده مجدداً مشغول به کار شود، ولی اشتغال مجدد خود را به سازمان تأمین اجتماعی اطلاع ندهد و همچنان مقرری بیمه بیکاری دریافت کند، باید تمام مبالغی را که پس از تاریخ بازگشت به کار دریافت کرده، عیناً به سازمان برگرداند.
معافیت مالیاتی مقرری بیمه بیکاری
مقرری بیمه بیکاری مانند سایر مستمریهای سازمان تأمین اجتماعی (بازنشستگی، ازکارافتادگی و…) از پرداخت هرگونه مالیات معاف است.
افراد تحت تکفل برای پوشش بیمه درمانی (وابستگان)
وابستگانی که در طول مدت دریافت مقرری بیمه بیکاری، تحت پوشش بیمه درمانی قرار میگیرند عبارتند از:
- همسر فرد (بدون شرط سنی)
- فرزندان دختر (اناث) تا زمانی که ازدواج نکرده یا شاغل نشده باشند
- فرزندان پسر (ذکور) زیر ۱۸ سال
- پسران بالای ۱۸ سال که مشغول تحصیل هستند یا به تشخیص پزشک معتمد تأمین اجتماعی، ازکارافتاده کلی باشند
پدر و مادر در صورتی که:
- سن پدر بالای ۶۰ سال باشد
- ازکارافتاده کلی باشند
- هزینه زندگی آنان توسط بیمهشده تأمین شود
- خواهر و برادر تحت تکفل (با همان شرایط فرزندان دختر و پسر)
شمول بیمه بیکاری برای کارگران پروژههای عمرانی غیردائمی
کارگرانی که در پروژههای غیردائمی مانند فعالیتهای عمرانی (ساختمانی، راهسازی و…) کار میکنند و پس از اتمام قرارداد یا بخشی از پروژه، به عنوان «مازاد» اعلام میشوند، مشمول بیمه بیکاری هستند (به شرط رعایت سایر مقررات).
امکان توقیف مقرری بیمه بیکاری بابت مهریه
همسر شخصی که مقرری بیمه بیکاری دریافت میکند، میتواند مهریه خود را از محل این مقرری مطالبه و دریافت کند (یعنی دادگاه میتواند حکم توقیف بخشی از مقرری را صادر کند).
سوالات پرتکرار شما درباره بیمه بیکاری
پرداخت حق بیمه بیکاری به عهده کیست؟
پرداخت حق بیمه بیکاری به میزان ۳ درصد از مزد بیمه شده، به طور کامل بر عهده کارفرما است.
سقف پرداخت بیمه بیکاری چند ماه است؟
حداکثر مدت دریافت مقرری بیمه بیکاری برای افراد مجرد ۳۶ ماه و برای افراد متأهل یا دارای افراد تحت تکفل ۵۰ ماه است.
افراد تحت تکفل بیمه بیکاری شامل چه کسانی می شود؟
افراد تحت تکفل شامل همسر، فرزندان دختر تا زمان ازدواج یا اشتغال، فرزندان پسر زیر ۱۸ سال (یا بالای ۱۸ سال در صورت تحصیل یا ازکارافتادگی کلی)، و در شرایط خاص پدر و مادر و خواهر و برادر تحت تکفل میشوند.
آیا عیدی به بیمه بیکاری تعلق میگیرد؟
خیر، هیچ گونه عیدی و پاداش پایان سال به مقرری بگیران بیمه بیکاری تعلق نمیگیرد.
بیمه بیکاری در چه صورتی قطع خواهد شد؟
بیمه بیکاری در موارد زیر قطع میشود: اشتغال مجدد بیمه شده، خودداری بدون عذر موجه از شرکت در دورههای کارآموزی، عدم پذیرش شغل تخصصی یا مشابه پیشنهادی، بازنشستگی یا ازکارافتادگی کلی، و فوت بیمه شده.